Overwatch 2 và hệ thống Perks: Sức mạnh được mở khóa ngay giữa trận đấu

Phút thứ 11 trên King's Row, Bastion của tôi chạm cấp độ 2 trong trận và mở khóa Self-Repair. Kỹ năng đó đã bị xóa khỏi trò chơi từ khi Overwatch 2 ra mắt. Trong tám giây sau đó, lượng sát thương tôi hấp thụ được tăng gần gấp ba lần so với một pha giao tranh thông thường ở cùng bậc xếp hạng. Không có bản vá nào được phát hành. Không có bảng thông số nào bị điều chỉnh. Chỉ có một thanh XP chạy ngầm dưới HUD, và nó vừa trả lại cho tôi một kỹ năng mà Blizzard từng kết luận là quá mạnh để tồn tại. Đó là khoảnh khắc tôi hiểu hệ thống Perks vượt xa một tiện ích trang trí.

Bối cảnh tôi dùng để đọc hệ thống này

Blizzard thiết kế Perks như một lớp tiến trình nằm bên trong trận đấu. Mỗi tướng có hai cấp độ nội trận. Cấp 1 mở khóa Minor Perk, nhóm nâng cấp nhỏ xuất hiện sớm. Cấp 2 mở khóa Major Perk, nhóm thay đổi hành vi kỹ năng rõ rệt. XP không đến từ thời gian ngồi im. Nó đến từ việc chơi mục tiêu, hạ gục và hỗ trợ hạ gục, hồi máu và cứu đồng đội.

Ba tháng trước, khi viết báo cáo về cấu trúc giải đấu khu vực Bắc Mỹ, tôi vẫn dùng khung phân tích quen thuộc: sức mạnh tướng là biến số tĩnh trong một trận, chỉ thay đổi giữa các bản vá. Perks phá vỡ giả định đó. Cùng một tướng, cùng một người chơi, nhưng ở phút 3 và phút 12 là hai thực thể có bộ kỹ năng khác nhau. Nói cách khác, Perks biến bản vá thành một sự kiện xảy ra bên trong trận đấu, thay vì một sự kiện xảy ra trước trận đấu. Phần lớn mô hình phân tích esports hiện hành chưa có ô dữ liệu nào để nhập loại biến số này.

Một chi tiết cần ghi lại: Blizzard cho biết các tướng mới sẽ được bổ sung Perks sau, và hệ thống được cập nhật theo chu kỳ cách quãng mỗi mùa. Tôi sẽ quay lại chi tiết đó ở phần cuối.

Chuỗi bằng chứng thu thập được

Cơ chế đổi tướng tạo ra hành vi đáng chú ý nhất. Khi bạn đổi tướng giữa trận, cấp độ nội trận đặt lại về 1. Nhưng lần mở khóa thứ hai diễn ra nhanh hơn lần đầu. Về mặt lý thuyết, cấu trúc phần thưởng này mời gọi một chiến thuật mà tôi tạm gọi là tích trữ Perk: đổi tướng để cắt tiến trình của đối phương ở thời điểm then chốt, rồi quay lại tướng cũ với tốc độ mở khóa được đẩy nhanh. Tôi chưa thấy đội chuyên nghiệp nào công khai thực hiện điều này, nhưng phần thưởng đang nằm ở đó.

Nguồn XP kể một câu chuyện khác. Toàn bộ nguồn XP đều gắn với việc hiện diện trong giao tranh tổng. Không có nguồn nào thưởng cho việc đi đường riêng, áp sát một mục tiêu đơn lẻ, hay kéo giãn đội hình đối phương. Về mặt hệ thống, điều này tạo áp lực lên nhóm tướng ám sát và nhóm tướng đánh xa. Một Tracer chơi tốt nhưng ít tham gia giao tranh tổng sẽ lên cấp chậm hơn một tướng đứng giữa đội hình. Đây là bất công bằng về cấu trúc, tách biệt khỏi bất công bằng về chỉ số.

Nhóm Perk hồi sinh kỹ năng cũ mới là phần gây tranh cãi nhất. Bastion lấy lại Self-Repair. Orisa lấy lại Barrier. Cả hai từng bị loại bỏ trong quá trình chuyển dịch sang Overwatch 2, với lý do chính thức là chúng quá mạnh hoặc phá vỡ bản sắc tướng. Giờ chúng quay lại vào khoảng giữa trận. Về mặt phân tích, đây là quyền năng bóng ma: sức mạnh đến từ một phiên bản trò chơi đã chết, được tái kích hoạt đúng vào khoảng thời gian mà đội đối phương ít có khả năng phản ứng nhất.

Khoảng trống dữ liệu là phần tôi lo nhất. Tại thời điểm này, chưa có tỷ lệ thắng, tỷ lệ chọn hay tỷ lệ cấm nào cho từng Perk được công bố. Mọi bảng xếp hạng tôi thấy trên mạng xã hội đều dựa trên cảm nhận. Khi đọc một bảng xếp hạng dựa trên cảm nhận, tôi nhớ câu tôi vẫn dùng để giải thích phương pháp của mình cho các biên tập viên: "Số liệu không nói dối, chỉ có cách đọc mới sai."

Chênh lệch giữa Minor và Major thì chưa ai định lượng. Nếu Major Perk mạnh hơn Minor một khoảng lớn, cấp độ 2 không còn là một mốc tiến trình. Nó trở thành điều kiện thắng thực sự của trận đấu, và toàn bộ chiến thuật sẽ xoay quanh một mốc thời gian duy nhất.

Góc nhìn ngược dòng

Ở đây tôi phải tự nhắc mình về một sai lầm tôi từng mắc. Tôi đã dành nhiều năm xây dựng mô hình cho bóng đá châu Âu, và phản xạ nghề nghiệp của tôi là kéo mọi thứ về khung quen thuộc. Tôi từng nghĩ có thể dùng xG để đo hiệu quả các pha dứt điểm trong game bắn súng góc nhìn thứ nhất. Tôi đã sai. Cơ chế khác nhau thì chỉ số phải khác nhau. "PPDA không phải để dự đoán Croatia, mà để tôi nghe được ý đồ Modric không nói thành lời." Cùng nguyên tắc đó áp vào Overwatch: chỉ số Perk dùng để nghe lựa chọn ưu tiên của người chơi trong điều kiện bất định, chứ không phải để đoán đội nào thắng.

Cái bẫy lớn nhất nằm ở cách đọc tỷ lệ thắng. Nếu Perks có dữ liệu, tỷ lệ thắng của một Perk sẽ không đo sức mạnh của nó. Nó đo việc người chơi chọn Perk đó khi nào. Một Perk được chọn trong thế thắng sẽ có tỷ lệ thắng cao mà không hề mạnh. Đây là tương quan bị đọc nhầm thành nhân quả, và nó sẽ xuất hiện trong mọi bảng phân tích nghiệp dư trong sáu tuần tới.

Rủi ro về thể chế còn lớn hơn. Các giải đấu LAN khóa phiên bản trò chơi trước ngày thi đấu. Nếu một giải khóa bản cũ không có Perks, còn giải khác chạy bản mới có Perks, thì hai giải đấu đang chơi hai trò chơi khác nhau dưới cùng một cái tên. Lo ngại này không mang tính lý thuyết; đây là một cuộc tranh cãi về tính toàn vẹn thi đấu đang chờ ngày nổ ra.

Còn một biến số cuối: chế độ xếp hạng có bật Perks hay không, Blizzard chưa công bố rõ. Nếu Perks chỉ tồn tại ở chế độ chơi nhanh, toàn bộ phân tích cạnh tranh phía trên trở thành vô nghĩa. Nếu chúng vào xếp hạng, trò chơi đã thay đổi bản chất.

Tôi nhớ một mùa giải mà khán đài trống hoàn toàn, và dữ liệu trở nên trung thực hơn vì không còn tiếng hò reo bóp méo hành vi người chơi. "Khi sân vận động vắng lặng, thứ duy nhất còn sót lại là sự trung thực của pressing." Overwatch bây giờ đang ở trạng thái tương tự: chưa có khán giả chuyên nghiệp, chưa có bảng xếp hạng, chỉ có cơ chế trần trụi và những người chơi đang mò mẫm.

Dấu hiệu cho vòng tiếp theo

Ba tín hiệu tôi sẽ theo dõi trong ba mươi ngày tới. Tuyên bố của Blizzard về việc Perks có mặt trong chế độ xếp hạng hay không. Sự phân kỳ tỷ lệ chọn giữa các Perk trong dữ liệu công khai đầu tiên, vì phân kỳ lớn là dấu hiệu mất cân bằng còn phân kỳ nhỏ là dấu hiệu thiết kế tốt. Và bất kỳ báo cáo nào từ các buổi đấu tập nội bộ về chiến thuật đổi tướng để cắt tiến trình đối phương.

Tôi giữ nguyên tắc cũ khi đưa ra kết luận: mọi mô hình đều sai, và việc của tôi là nói rõ giả định. Giả định ở đây là Perks sẽ vào chế độ xếp hạng trong mùa giải tới. Nếu điều đó xảy ra, thứ quyết định thành tích không phải kỹ năng bắn, mà là tốc độ học một cấu trúc mới. Trò chơi vừa dạy người chơi rằng sức mạnh có thể được tích lũy trong im lặng, và đó là bài học mà cả ngành esports sẽ phải viết lại giáo trình.

"Số liệu là nơi tôi trú ẩn, nhưng cũng là nơi tôi học cách đa nghi với mọi lời khẳng định." Hệ thống Perks cho tôi thêm một lý do để đa nghi, và thêm một lý do để tiếp tục theo dõi.